آیا علامه طهرانی معرفت ذات خداوند را برای بشر ممکن می داند؟!

♦️پرسش شما: آیا علامه طهرانی معرفت ذات خداوند را برای بشر ممکن می داند؟!

✅پاسخ تخصصی:

بسم الله الرحمن الرحیم
سلام علیکم
خیر. حضرت علامه طهرانی شناخت ذات حق متعال را برای بشر نا ممکن می داند. ایشان در کتاب روج مجرد می نویسند :"حتّى نگو: من خدا را مىخواهم! تو چه كسى هستى كه خدا را بخواهى؟! تو نتوانستهاى و نخواهى توانست او را بخواهى و طلب كنى! او لامحدود و تو محدودى! و طلب تو كه با نفس تو و ناشى از نفس توست محدود است، و هرگز با آن، خداوند را كه لايتناهى است نمىتوانى بخواهى و طلب كنى! چرا كه آن خداى مطلوب تو در چارچوب طلب توست، و محدود و مقيّد به خواست توست، و وارد در ظرف نفس توست به علّت طلب تو. بنابراين آن خدا، خدانيست. آن، خداى متصوَّر و متخيَّل و متوهَّمِ به صورت و وَهم و خيال توست. و در حقيقت، نفس توست كه آنرا خداى پنداشتهاى! "
اما در این جا یک نکته ای را می توان بیان داشت و آن اینکه اگر سالک زمام امور خود را به خدا بسپارد خداوند او را به جایی می رساند که دیگر این بنده و عبد از میان می رود و شخص به مقام فنا می رسد. ان هم بالاترین مرتبه فنا یعنی فنای در ذات. علامه طهرانی در این رابطه میفرمایند:"اما چون از طلب و خواست بيرون شدى و زمامت را به دست او سپردى، و او ترا در معارج و مدارج كمال كه حقيقتش سير إلى اللَـه با فناى مراحل و منازل و آثار نفس و بالأخره اندكاك و فناى تمام هستى و وجودت در هستى و وجود ذات اقدس وى مىباشد سير داد؛ خدا خدا را شناخته است، نه تو خدا را"
در آن مقام دیگر مخلوقی نیست که بگوید من ذات خدا شناخته ام. انجا وحدت محضه است. به قول ایشان وصول ممکن به واجب محال است. اما فنای عبد در ذات الهی ممکن است. اما به فرموده ایشان "در آن ذات بَحت و صِرف و غيرمتناهى، بندهاى نمىتواند برود گرچه فانى شود؛ چرا كه عنوان بنده و عنوان فناى بنده را هم ذات وى نمىپذيرد. در آنجا غير ذات چيزى نيست، نه بنده است و نه فناى او. آنجا ذات است، و ذات، ذات است. آنجا خداست، و خدا خداست."